Pen Academic Publishing
Journals • Publish with us • Publishing partnership • About Us • Türkçe
Research article | Open Access
International Journal of Barrier Free Life and Society 2025, Vol 9(1) 22-41

Özel Eğitim Öğretmenlerinin Uygulamalı Davranış Analizi Kapsamında Sosyal Becerilere Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Abdullah Bilgin Kaymaz • Salih Zeki Genç
Cite this article
Article Type
Research article
Publication Date
December 31, 2025
Pages
22-41
DOI
10.29329/baflas.2025.1404.2

Abstract

Bu araştırma, özel eğitim öğretmenlerinin uygulamalı davranış analizi kapsamında sosyal beceri öğretimine ilişkin görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması desenine göre yürütülen bu araştırma, İstanbul İli Beylikdüzü ilçesinde görev yapmakta olan 27 özel eğitim öğretmeninin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman görüşleriyle şekillendirilen katılımcı demografik bilgi formu ve 10 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin büyük çoğunluğu UDA’nın sosyal beceri öğretiminde etkili bir yaklaşım olduğunu belirtmiştir.

Keywords: Özel Eğitim Uygulamalı Davranış Analizi Sosyal Beceriler Özel Eğitim Öğretmenleri
Cite this article
Kaymaz, A. B. & Genç, S. Z. (2025). Özel Eğitim Öğretmenlerinin Uygulamalı Davranış Analizi Kapsamında Sosyal Becerilere Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi. International Journal of Barrier Free Life and Society, 9(1), 22-41. https://doi.org/10.29329/baflas.2025.1404.2

  • Akçamete, G. (1998). Özel eğitime giriş. Kök Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Akçamete, G. (2019). Özel gereksinimli olan bireyler. Ü. Şahbaz (Ed.), Özel eğitim ve kaynaştırma (2. bs., ss. 2–31). Anı Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Ataman, A. (Ed.). (2012). Temel eğitim öğretmenleri için kaynaştırma uygulamaları ve özel eğitim. Vize Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Aziz, A. (2011). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri ve teknikleri (6. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Bateman, B. D., & Linden, M. (1998). Better IEPs: How to develop legally correct and educationally useful programs. Attainment Company. [Google Scholar]
  • Boyraz, B. (2016). Otizimli çocuklara kurallı oyunların öğretiminde aşamalı yardımla öğretim yönteminin etkililiği (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. [Google Scholar]
  • Du, G., Guo, Y., & Xu, W. (2024). Effectiveness of applied behavior analysis program training on emotional-social skills of children with autism. BMC Psychology, 12(1), 568. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02045-5 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Cleveland Clinic. (2023). Applied behavior analysis. https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/25197-applied-behavior-analysis [Google Scholar]
  • Cooper, J. O., Heron, T. E., & Heward, W. L. (2007). Applied behavior analysis (2nd ed.). Pearson Prentice Hall. [Google Scholar]
  • Creswell, J. W. (2021). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi. [Google Scholar]
  • Çağlar, D. (1998). Türkiye’de özel eğitimin tarihçesi. Cumhuriyet’in 75. Yılında İlköğretim 1. Ulusal Sempozyumu Bildirileri (ss. 1–15). Öğretmen Hüseyin Hüsnü Tekışık Eğitim Araştırma Geliştirme Merkezi. [Google Scholar]
  • Çifci-Tekinarslan, İ., Arı, A., Bozak, B., Çay, E., & Çiçek, M. (2018). Özel eğitim öğretmen adaylarının bilimsel dayanaklı uygulamalar hakkındaki görüşleri. Journal of Human Sciences, 15(3), 1756–1772. [Google Scholar]
  • Çitil, M. (2012). Yasalar ve özel eğitim. Vize Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Demir, Z. (2017). Özel gereksinimli bireylerde eğitim modelleri ve uygulamaları (Doktora tezi). Anadolu Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Eikeseth, S., Klintwall, L., Jahr, E., & Karlsson, P. (2012). Outcome for children with autism receiving early and intensive behavioral intervention in mainstream preschool and kindergarten settings. Research in Autism Spectrum Disorders, 6(2), 829–835. [Google Scholar]
  • Ergül, C., Baydık, C., & Demir, Ş. (2013). Özel eğitim öğretmen adaylarının ve öğretmenlerinin yeterliklere ilişkin görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(1), 499–522. [Google Scholar]
  • Fombonne, E. (2018). The rising prevalence of autism. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 59(7), 717–720. [Google Scholar]
  • Fryling, M. J. (2013). Theory, philosophy, and the practice of applied behavior analysis. European Journal of Behavior Analysis, 14(1), 45–54. [Google Scholar]
  • Güleç-Aslan, Y. (2017). Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarla çalışan eğitimcilerin ABA algıları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 32, 1013–1032. [Google Scholar]
  • Güner Yıldız, N., Akın, E., & Okatan, İ. (2020). Opinions of school counselors about problem behaviors and applied behavior analysis. Journal of Kırşehir Education Faculty. [Google Scholar]
  • Kabasakal, Z., & Çelik, N. (2010). Sosyal beceri eğitiminin ilköğretim öğrencilerine etkisi. İlköğretim Online, 9(1), 203–212. [Google Scholar]
  • Karaaslan, Ö., & Kutlu, M. (2010). OSB’li çocuklarda sosyal öykü kullanımı. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), 1–17. [Google Scholar]
  • Kirk, S. A., & Gallagher, J. J. (1989). Educating exceptional children. Houghton Mifflin. [Google Scholar]
  • Kuzu, A. (2011). Veri toplama yöntem ve araçları. S. D. Erişti & A. A. Kurt (Ed.), Bilimsel araştırma yöntemleri (ss. 95–117). Anadolu Üniversitesi Yayınları. [Google Scholar]
  • Kırcaali-İftar, G. (1992). Kaynaştırma becerileri öz değerlendirme aracı. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5, 119–129. [Google Scholar]
  • Lovaas, O. I. (1987). Behavioral treatment and normal educational and intellectual functioning in young autistic children. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 55(1), 3–9. https://doi.org/10.1037/0022-006X.55.1.3 [Google Scholar] [Crossref] 
  • McConnell, S. R. (2002). Interventions to facilitate social interaction for young children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 32(5), 351–372. [Google Scholar]
  • Meral, B. F. (2017). OSB’li çocuklarda beslenme problemleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 18(3), 493–508. [Google Scholar]
  • Mesibov, G. B., & Shea, V. (2011). The TEACCH program in the era of evidence-based practice. Journal of Autism and Developmental Disorders, 41(5), 589–593. [Google Scholar]
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. [Google Scholar]
  • Newcomb, E. T., & Hagopian, L. P. (2018). Treatment of severe problem behaviour in children with ASD. International Review of Psychiatry, 30(1), 96–109. [Google Scholar]
  • Özsoy, Y., Özyürek, M., & Eripek, S. (2002). Özel eğitime muhtaç çocuklar: Özel eğitime giriş. Karatepe Yayınları. [Google Scholar]
  • Rakap, S., Birkan, B., & Kalkan, S. (2017). Türkiye’de otizm spektrum bozukluğu ve özel eğitim. S. Rakap (Ed.), Sivil Düşün AB Programı Raporu. [Google Scholar]
  • Rutherford, R., Mathur, B., Sarup, J., Quinn, R., & Mary, M. (1998). Promoting social communication skills. Education and Treatment of Children, 21(3), 354–369. [Google Scholar]
  • Short, C. (2006). Social skills training to increase self-concept in children with ADHD (Master’s thesis). ProQuest Dissertations. [Google Scholar]
  • Smith, D. D. (2007). Introduction to special education: Making a difference. Pearson Education. [Google Scholar]
  • Sucuoğlu, B., Diken, İ. H., Demir, Ş., Ünlü, E., & Şen, A. (2010). Özel eğitim terimler sözlüğü. Maya Akademi. [Google Scholar]
  • Tekin-İftar, E. (2014). Uygulamalı davranış analizi. Vize Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Ünlü, E. (2012). ADÖSEP’in etkililiği (Doktora tezi). Anadolu Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Yılmaz, A. (2010). Türkiye’de özel eğitim uygulamaları ve sorunları (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Yi, Z., & Dixon, M. R. (2020). Increasing adherence to telehealth ABA parent training. Behavior Analysis in Practice, 14(1), 58–74. [Google Scholar]
  • Yüksel, G. (1999). Sosyal beceri eğitiminin üniversite öğrencilerine etkisi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2, 37–45. [Google Scholar]
  • Whalon, K. J., Al Otaiba, S., & Delano, M. E. (2009). Evidence-based reading instruction for individuals with ASD. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 24(1), 3–16. [Google Scholar]