Abstract
Bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu tanısı almış bir öğrenciye sosyal becerilerin öğretiminde aile uygulayıcı, akran uygulayıcı ve uzman uygulayıc tarafından sunulan sosyal öykülerin edinim, izleme, genelleme ve verimlilik açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, tek denekli araştırma modellerinden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeliyle yürütülmüştür. Çalışma, tek denekli karşılaştırma araştırması olarak ele alınmıştır. Araştırmada hedef sosyal beceriler teşekkür etme, izin isteme ve yardım isteme olarak belirlenmiştir. Teşekkür etme becerisi uzman, izin isteme becerisi akran, yardım isteme becerisi ise aile uygulayıcı tarafından sunulan sosyal öykülerle çalışılmıştır. Edinim ölçütü, öğrencinin üç oturum üst üste %100 doğru tepki göstermesi olarak belirlenmiştir. Bulgular, üç uygulayıcı koşulunun da hedef sosyal becerilerin edinimi, izlenmesi ve genellenmesiyle ilişkili olumlu sonuçlar verdiğini göstermiştir. Araştırmada yer alan katılımcı uzman tarafından sunulan sosyal öykü koşulu dört oturumda, akran tarafından sunulan sosyal öykü koşulu beş oturumda, aile uygulayıcı tarafından sunulan sosyal öykü koşulu ise altı oturumda ölçüte ulaşmıştır. Verimlilik göstergeleri açısından uzman koşulu daha kısa sürede ve daha az hatayla tamamlanmıştır. Ancak her hedef becerinin farklı bir uygulayıcıyla eşleştirilmiş olması nedeniyle bu bulgu, betimsel bir verimlilik örüntüsü olarak değerlendirilmelidir. Sosyal geçerlik bulguları, öğrenci ve uygulayıcıların sosyal öykü uygulamasını olumlu değerlendirdiğini göstermiştir. Bulgular, sosyal öykülerin farklı uygulayıcılar tarafından kullanılabileceğine ilişkin öncül ve uygulamaya dönük bulgular sunmaktadır.
Keywords: Otizm Spektrum Bozukluğu, Sosyal Öykü, Sosyal Beceri Öğretimi, Aile Aracılı Uygulama, Akran Aracılı Uygulama, Uzman Aracılı Uygulama, Tek Denekli Araştırma
Abstract
Bu araştırmanın amacı, sınıflarında zihinsel yetersizlikten etkilenmiş kaynaştırma öğrencisi bulunan sınıf öğretmenlerine sağlanan özel eğitim hizmetlerinin belirlenmesidir. Araştırmada Bursa ili merkez ilçelerinde bulunan, 32 farklı ilkokul ve 50 farklı sınıfta çalışan sınıf öğretmenleriyle bire-bir görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılara sağlanan özel eğitim hizmetlerinin belirlenebilmesi için hazırlanan veri toplama araçları öğretmenler ile birebir görüşülerek uygulanmıştır. Araştırma sonucunda sınıf öğretmenlerinin; Rehberlik Araştırma Merkezleri (RAM) tarafından hazırlanan eğitim planlarına, ilçe özel eğitim değerlendirme kurulu raporlarının hazırlanmasına, okullarında bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) geliştirme birimi bulunmasına, önerilen özel eğitim hizmetlerine, RAM’lar tarafından hazırlanan eğitim planlarına, hazırlanan BEP içeriklerine, sınıf içi destek ve destek eğitim odalarına yönelik olumlu görüşler belirttikleri görülmüştür. Ayrıca araştırmada sınıf öğretmenlerinin BEP geliştirmeye yönelik yardım alma, destek hizmetlerden faydalanma, zihinsel yetersizlikten etkilenmiş çocuklar ve eğitimleri ile ilgili aldıkları ders, destek hizmetlere gereksinim durumlarına ilişkin ise olumsuz görüşler belirttikleri görülmüştür.
Keywords: Kaynaştırma, Zihinsel Yetersizlikten Etkilenmiş Birey, Özel Eğitim Hizmetleri, Destek Özel Eğitim Hizmetleri, Sınıf Öğretmenleri
Türkçe